BOLU İL ÖZEL İDARESİ STRATEJİK PLAN ÇALIŞMASI
1. Yasal Dayanak
AB müktesebatının üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı ve Uzun Vadeli Strateji ve VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, (2001-2005) kamu yönetiminde stratejik planlama, toplam kalite yönetimi, mali kontrol ve performans denetimini zorunlu kılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 9. maddesi ile Kamu İdarelerinin Kalkınma Planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını, önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik planlarını hazırlamaları istenmektedir.
Söz konusu kanunun aynı maddesi ile kamu idarelerinin, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini, stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorunda oldukları belirtilmektedir.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 31.maddesi ile “Vali, Mahalli İdareler Genel Seçimlerinden itibaren altı ay içinde, kalkınma plan ve programları ile varsa bölge planına uygun olarak stratejik plan ve ilgili olduğu yıl başından önce de yıllık performans planı hazırlanıp İl Genel Meclisine sunar” denilmektedir.
5302 sayılı Kanunun geçici 3.maddesi ile 31.maddede bahsedilen sürenin Kanunun yürürlüğünü müteakip hazırlanması gereken ilk stratejik planlar için bir yıl olarak uygulanacağı belirtilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve diğer ilgili mevzuat ile birlikte Bolu Valiliğinin 21.12.2005 tarih ve 4194 sayılı yazıları da stratejik plan çalışmalarının yasal dayanağını oluşturmaktadır.
2. Amaç
Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planının sektörel stratejik amaç ve hedefleri ilgili bölümlerde belirtilmiştir.
Genel olarak ifade etmek gerekirse, planın amacı, ulusal kalkınma planlarına, Gelişme Planına ve Yüksek Planlama Kurulunca kabul edilen 25.01.2006 tarih ve 2006/1 nolu Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi belgesine uygun olarak ilin kalkınma çabalarına bütüncül, sonuçlara yönelik ve öz bir politika çerçevesi oluşturmak, ilgili tüm plan paydaşlarını eşgüdüm içerisinde belirlenen hedefler istikametinde harekete geçirmek suretiyle, Bolu ilini bulunduğu sosyo-ekonomik konumdan çok daha ileri bir düzeye taşımaktır.
Bu amaçla; ilgili kamu örgütleri için stratejik planlamanın bir gerekliliği olarak, iddialı, ancak imkansız olmayan, ölçülebilir, somut, yatırım, hizmet ve faaliyetlerle, yükümlülükler belirlenmiş, kamusal mal ve hizmet akışının nicelik ve nitelik yönünden geliştirilmesi, kamusal mal ve hizmetlere ulaşılabilirlik düzeyinin yükseltilerek, vatandaş memnuniyetinin artırılması hedeflenmiştir.
Bu hedefin gerçekleştirilmesine yönelik olarak, kırsal kalkınma stratejileri kapsamında, su ve toprak kaynaklarının etkin kullanımı, üreticilerin örgütlenme ve bilgi düzeyinin artırılması, kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi, gıda kalitesi, tüketicinin korunması, gıda sağlığına yönelik kontrol yapılarının güçlendirilmesi, kırsal alt yapının geliştirilmesi, kırsal yerleşimlerin geliştirilmesi ve korunması, çevreci iyi tarım uygulamalarının geliştirilmesi, orman ekosistemlerinin korunması ve orman kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının sağlanması, ormanlar üzerindeki baskıların azaltılması için orman köylülerinin desteklenmesi amaçlanmıştır.
Ayrıca, eğitim, sağlık ve spor hizmetlerinin güçlendirilmesi ekonomik ve sosyal yoksunluk içinde bulunan gruplara yönelik hizmetlerin artırılması ile çevre ve mekansal gelişme boyutunda, hava, su, toprak kirliliğine yönelik tedbirlerin alınması, fiziki planlama bağlamında tanımsız alan bırakılmaması, doğal afetlerle ilgili planlama, organizasyon ve eğitim faaliyetleri ile diğer faaliyetlerde hizmet kapasitesinin yükseltilmesi, planın öncelikli amaçları arasındadır.
İlin kültür ve turizm potansiyelinin değerlendirilerek il ekonomisine olan katma değerinin yükseltilmesi stratejik planın önemli hedeflerindendir.
Stratejik plan kapsamında, Bolu ili 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına uygun olarak 1/25.000 ölçekli ve diğer alt ölçek planların yapımının sağlanması öngörülmektedir. Söz konusu planların yapımı ekonominin tüm sektörlerinde arazi kullanımlarının, mekansal belirlemelerinin yapılmasını sağlayacak özel sektör yatırımcıları için yönlendirici bir işlev görerek, bürokratik işlemleri azaltacak, yatırım ve istihdam ortamının iyileşmesine önemli ölçüde katkıda bulunacaktır.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanununun ve Kanun kapsamında illerde kurulacak yatırım destek ofislerinin işlevsel olabilmesi için 1/25.000 ve diğer alt ölçek planların yapımı hayati önem arz etmektedir.
Kamu ve özel sektör yatırımlarının uzun ve orta vadeli projeksiyonunun daha net bir şekilde ortaya konulabilmesi ancak söz konusu planların yapımı ile mümkün olabilecektir.
3. Kapsam ve Varsayımlar
Kamusal örgütlenmenin yeniden yapılandırılması çalışmaları kapsamında, İl Özel İdaresi bünyesine sadece Köy Hizmetleri teşkilatı aktarılmış, Merkezi idarenin taşra teşkilatı konumundaki diğer kurumların Özel İdare bünyesine aktarılma süreci henüz tamamlanmamıştır. İleriki aşamalarda diğer kurumların da İl Özel İdaresi bünyesine alınabileceği düşünülerek bütüncül bir yaklaşımla özel idarelerin yasa ile tanımlanan görevleri ile çalışan hizmetleri yürüten tüm ilgili kurumları da kapsayan bir stratejik plan yapılmıştır.
Böylece stratejik plan, sadece Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planı olmaktan öte ilgili kamu kurum ve kuruluşları, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sivil Toplum Kuruluşlarının birlikte gerçekleştireceği bir plana dönüşmüştür.
Mekan itibariyle de stratejik plan kentsel ve kırsal tüm il genelini kapsayan bir plan konumundadır.
Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planının en önemli varsayımı Kamu Yönetimi Reformu çalışmalarının devam edeceği ve İl Özel İdaresi bünyesine aktarılması planlanan diğer kuruluşların da aktarım sürecinin tamamlanacağı yönündedir.
Ayrıca Kanunla verilen görevleri ifa edebilme imkanı oluşturacak yeterli mali kaynak sağlanması doğrultusundaki çalışmaların bitirilerek özel idarelerin mali yönden güçlendirileceği değerlendirilmektedir.
4. Yöntem ve Çalışma Modeli
Stratejik plan hazırlıkları aşamasında ilgili literatür taranmış, DPT tarafından hazırlanan “Kamu Kuruluşları İçin Stratejik Planlama Kılavuzu”ndan yararlanılmıştır.
Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planının hazırlanmasında, İl Gelişme Planından büyük ölçüde faydalanılmıştır. Bolu İli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, Tarım Master Planı, plan kapsamındaki kurumların mevzuatı, kurumsal raporlar ve DPT rehberliğinde hazırlanan Denizli İl Özel İdaresi Stratejik Planı, Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planına temel teşkil eden başlıca belgeler olmuştur.
Plan Hazırlık Genelgesinin yayınlanmasını takiben Stratejik Planlama Ekibi oluşturulmuş, sektörel durum ve potansiyellerin belirlenmesine esas teşkil etmek üzere “Sektörel Analiz Formatları” hazırlanmış, planlama sürecini yönetmek üzere “plan yapım planı” oluşturulmuştur.
İlgili kurum yetkilileri toplantılara davet edilmiş, plan çalışmaları hakkında bilgi verilmiş, sektörel analiz formatları dağıtılarak, söz konusu formatlar çerçevesinde hazırlanılması istenmiştir.
Sektör temsilcilerinin katılımı ile gerçekleştirilen toplantılarda standart formatlar çerçevesinde durum analizleri ve değerlendirmeleri kapsayan sunumlar yapılarak sektörel stratejik planların oluşturulması sürecine geçilmiştir.
Plan yapım sürecinde, planlama ekibi ve sektör yetkililerinin katılımıyla (50)’den fazla toplantı icra edilmiş, sivil toplum kuruluş temsilcileri, Abant İzzet Baysal Üniversitesinden akademisyenler de dahil olmak üzere (200)’den fazla yetkili planın oluşturulmasında çok önemli katkılarda bulunmuşlardır.
Çalışmalar esnasında DPT ile de iletişim halinde olunmuş, teşkilatın planın özgünleştirilmesi yönündeki görüşlerinden önemli ölçüde istifade edilmiştir.
Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planı hazırlama yöntemi kapsamında ilk aşamada, planlama ekibi, akademisyenler ve sektör yetkililerinin katılımıyla, sektörel stratejik planların genel çerçevesi oluşturulmuş, ikinci aşamada sektörlerle ilgili sivil toplum kuruluşları ve diğer plan paydaşlarının katılımıyla olgunlaştırılmıştır.
Üçüncü aşamada ise birbirleriyle yakın bağlantılı sektörlerin ilgilileriyle geniş kapsamlı toplantılar düzenlenerek katılımcıların görüş ve katkıları alınmış, sektörler arasında uyum sağlanmaya gayret edilmiştir.
Son aşamada ise planın bütünü üzerinde değerlendirmelerde bulunmak ve il kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla kaymakamlar, kamu kuruluşlarının yetkilileri, belediye başkanları, siyasi parti temsilcileri, üniversite öğretim üyeleri, sivil toplum kuruluşları, diğer plan paydaşları ve yerel basının katılımıyla geniş kapsamlı bir toplantı düzelenmiş, katkı ve değerlendirmeler plana aktarıldıktan sonra İl Encümeni’nin görüşlerine sunulmuştur.
İl Encümeni’ndeki görüşmelerden sonra İl Genel Meclisine iletilen plan, İl Genel Meclisinin kabulü ile yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planı, Ulusal Kırsal Kalkınma Strateji belgesinde yer alan temel ilke ve yaklaşımlara paralel olarak, sosyal, kültürel ve ekonomik özellikleri, ihtiyaçları, potansiyelleri ve dinamikleri dikkate almak suretiyle çok sektörlü yaklaşımla planlanan faaliyetler bütünü halinde tasarlanmıştır.
Bu çerçevede Bolu İl Özel İdaresi Stratejik Planı performans yönetimi ve denetimine imkan sağlaması, kurumların plan kapsamındaki hedef ve faaliyetlerinin net olarak belirlenebilmesi kurumsallaşmanın yaygınlaştırılması amacıyla (9) ana sektör halinde ele alınmıştır. Ayrıca her sektör alt başlıklar halinde irdelenerek stratejik amaç, hedef ve faaliyetler belirlenmiştir
